Sun, 12 / 2017 1:29 am | admin

Đề Bài: Anh Chị Hãy So Sánh Hai Bài Đất Nước Của Nguyễn Khoa Điềm Và Nguyễn Đình Thi

Bài Làm

Đất nước tôi thon thả giọt đàn bầu. Nghe dịu nỗi đau của mẹ. Ba lần tiễn con đi, hai lần khóc thầm lặng lẽ. Các anh không về mình mẹ lặng im…(Tạ Hữu Yên). Mỗi nhà thơ có một cách định nghĩa về Đất Nước vã mãi sẽ chẳng có định nghĩa nào giống nhau. Cũng giống như trong những vần thơ “ Đất nước” mến yêu dạt dào cảm hứng ấy, có tác phẩm của Nguyễn Đình Thi và Nguyễn Khoa Điềm:

>> XEM THÊM: phân tích tư tưởng đất nước của nhân dân

Đất Nước trong tác phẩm của Nguyễn Đình Thi và Nguyễn Khoa Điềm cùng ra đời sau Cách mạng tháng Tám, nhân dân được làm chủ đất nước mình. Hình tượng đấ nước mà 2 ta gỉa mang đến cả hai bài thơ đều thể hiện được hình tượng một đất nước giàu đẹp, nhân dân anh hùng. Đỉnh cao của nền thơ ca cách mạng Việt Nam ra đời trong giai đoạn 1930- 1945: nung nấu và vang vọng từ những năm tháng hào hùng của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Nguyễn Đình Thi viết 1948 bài thơ Đất nước của trữ tình của niềm tự hào về sự trường tồn của đất nước và tinh thần bất khuất. Tác giả đã thổi vào vần luật phóng túng của thơ tự do giọng thơ sôi nổi, hào sảng, chân thật cùng những hình tượng đặc sắc. Đất nước của Nguyễn Khoa Điềm cũng là thành tựu nghệ thuật tiêu biểu của thơ ca kháng chiến chống Mĩ. Nằm trong trường ca “Mặt đường khát vọng”(1971), chương V đã gói ghém trọn vẹn tâm tư của người thanh niên trí thức tham gia tích cực vào sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Loading...

Cả hai nhà thơ mang đến cho bài thơ Đất nươc của mình một giọng thơ trữ tình – chính luận để vẽ lên hồn cốt, để thể hiện hình tượng đất nước trong tác phẩm. Hai bài thơ ở đó vừa chứa cả sự rung cảm sâu xa vừa chứa cả những tìm tòi, sự sáng tạo đầy tính trí tuệ, mới mẻ và độc đáo. Có lẽ vì thế, hình tượng đất nước đến với người đọc vừa qua sự rung cảm thẩm mĩ vừa có thêm những nhận thức sâu sắc về đất nước.

Nếu Nguyễn Đình Thi khởi đầu bài thơ bằng những xúc cảm trước vẻ đẹp của một mùa thu. Một mùa thu chiến thắng. Có thể nói việc nói về mùa thu, lấy xúc cảm của mùa thu để nói về niềm vui thực sự là một điều lạ trong văn học Việt Nam. Nhưng đây cũng là một quyết định khéo léo bởi vì trước kia mùa thu bao giờ cũng là thu thảm thu sầu như trongg “Đây mùa thu tới” của nhà thơ Xuân Diệu. Còn từ sau cách mạng tháng 8 năm 1945 trở đi thì mùa thu vui – mùa thu cách mạng, mùa thu khai sinh ra đất nước.

Đó thực sự là sự khởi đầu của những xúc cảm trước vẻ đẹp mùa thu  giúp cho Nguyễn Đình Thi có được những suy tư về đất nước một cách tự nhiên và thoải mái hơn.

so sanh hai bai dat nuoc
So Sánh Hai Bài Đất Nước Của Nguyễn Khoa Điềm Và Nguyễn Đình Thi

Đến với nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm, Đất nước là sự khắc họa hình tượng bằng cách đặt hình tượng này trong mối liên hệ với thời gian và không gian cụ thể còn về sau là thời gian không gian trừu tượng.

Đất nước đâu chỉ là một điều gì đó vĩ đại, từ tầm vóc kỳ vĩ. Hãy nhìn theo góc độ Nguyễn Khoa ĐIểm mang tới nó được nhìn qua chiều kích khác nhau. Từ chiều dài của thời gian và mặt khác đất nước  được xác định bởi những không gian có thể là những không gian nhỏ, không gian cụ thể và cũng có thể là những không gian mênh mông không gian trừu tượng trong lòng người.

Khi xét về phương diện con nghệ thuật thì hình tượng đất nước trong 2 bài thơ của Nguyễn Đình Thi và Nguyễn Khoa Điềm có khá nhiều nét tương đồng.

Đất nước của cả hai tác gải đều là hình tượng đất nước được khắc họa trong thơ ca mà hình tượng thơ lại là hình tượng cảm xúc, cho nên cả 2 tác giả đều viết về đất nước bằng niềm tự hào sâu sắc, bằng những nhận thức thấm thía về lịch sử về truyền thống dân tộc.

Nhà thơ Nguyễn Đình Thi đã khắc họa hình tượng đất nước của mình với 2 đặc điểm rất lớn, vừa trái ngược nhau lại vừa rất hài hòa với nhau. Đấy là một đất nước vất vả đau thương với những cảnh đồng quê chảy máu dây thép gai đâm nát trời chiều, với cái cảnh “bát cơm chan đầy… còn giằng khỏi miệng ta”. Tuy nhiên đất nước chúng ta còn là một đất nước anh hùng quật khởi và một cái đất nước quật cường đã khiến cho kẻ thù bất lực.

“Xiềng xích chúng bay …

… Lòng dân ta yêu nước thương nhà”

Đến với nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm đó là miêu tả những hình ảnh dân tộc bằng cách nối liền hiện tại với quá khứ và tương lai. Từ điểm nhìn hiện tại, Nguyễn Đình Thi lắng nghe những tiếng rì rầm trong lòng đất của quá khứ vọng về.

Đấy là tiếng nói hình ảnh của đất nước chưa bao giờ khuất. Đồng thời cảm hứng thơ còn đưa Nguyễn Đình Thi hướng tới tương lai. Ông như nhìn trước một nước Việt Nam từ trong máu lửa rũ bùn đứng dậy sáng lòa. Còn ở trong bài thơ đất nước của mình, nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm lại bộc lộ niềm tin sâu sắc của ông về những hình ảnh văn hóa lâu đời.

Để viết nên bài thơ đất nước của mình, Nguyễn Khoa Điềm đã sử dụng với một mật độ rất cao các chất liệu văn hóa dân gian. Dựa trên rất nhiều câu ca dao tục ngữ, để viết nên những câu thơ của mình. Ông còn đưa vào bài thơ rất nhiều truyền thuyết, những sinh hoạt phong tục tập quán đậm đà bản sắc dân tộc. Nguyễn Khoa Điềm còn ý thức một cách rất sâu sắc về những đóng góp lớn lao của nhân dân cho đất nước.

Đó là những đóng góp từ nhỏ nhặt cho đến lớn lao, những đóng góp được ghi lại trong sử sách và cả những đóng góp âm thầm lặng lẽ không ai biết. Đó còn là những đóng góp kiên nhẫn, bền bỉ truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Đây là 2 bài thơ được ra đời ở 2 thời điểm rất khác nhau và chính điều đó đã khiến cho hình tượng đất nước ở 2 bài thơ này có nhiều chỗ khác biệt.

Điều dễ nhận thấy ở thơ Nguyễn Đình Thi khi khắc họa hình tượng đất nước đó là sự nổi bật của 2 đặc điểm và đặt hình tượng đất nước trong mối quan hệ với quá khứ và tương lai. Một mạch tư duy mới và tạo nên nét riêng của bài thơ.

Trong khi ấy Nguyễn Khoa Điềm lại viết bài thơ này theo một định hướng tư tưởng nhằm chứng minh: “đất nước này là đất nước của người dân”, của ca dao thần thoài. Một hê tư tưởng cơ bản chi phối toàn bộ bài thơ. Chính điều đó nó qui định bút pháp, nghệ thuật của toàn bộ bài thơ Đất nước. ĐỒng thời, nó buộc Nguyễn Khoa Điềm phải chọn cái giải pháp đi từ cụ thể đến khái quát.

Để lý giải cho hệ tư tưởng đất nước cuả nhân dân, Nguyễn Khoa điểm từ phân tách để định nghĩa từ ngữ, đến mở rộng chiều kích về cả địa lý lẫn thời gian. Điều này vốn không phải dễ dàng với cả khoa học chứ đừng nói đến văn học bởi vì bản thân tư tưởng đất nước của người dân vốn đã là trừu tượng. Vậy mà đến với Đất nước của Nguyễn Khoa Điểm điều này dễ dàng, dễ hiể hơn bao giờ hết. Để chứng minh, làm sáng tỏ nó chỉ có 1 cách là đi từ rất nhiều những hình ảnh cụ thể, những đóng góp của người dân cho đất nước, những chất liệu văn hóa dân gian… để rồi từ rất nhiều hình ảnh cụ thể ấy tư tưởng đất nước của người dân mới được làm sáng tỏ.

Thực hiện thao tác này cần dựa vào các bình diện: bối cảnh xã hội, văn hóa mà từng đối tượng tồn tại; phong cách nhà văn; đặc trưng thi pháp của thời kì văn học…

Thơ Nguyễn Đình Thi dĩ nhiên phải khác thơ Nguyễn Khoa điểm bởi “Mỗi con người có một dấu vân tay/ Mỗi nhà thơ có một vân chữ riêng”. Vân chữ ấy không gì khác là phong cách đặc trưng của mỗi tác giả, khiến ta dù chỉ đọc một dòng đầu của bài thơ cũng ngay lập tức hiểu bài thơ ấy thuộc sở hữu của ai. Chính do sự khác biệt về phong cách: Thơ Nguyễn Đình Thi mang đậm và thường giàu nhạc tính có chất hội họa và điều đặc sắc nhất là có cả những suy tư sâu sắc của một tư duy triết học. Còn thơ Nguyễn Khao Điểm thường viết và đưa hồn thơ của mình hướng về cuộc đấu tranh cách mạng. Thơ của ông hay đề cao phẩm chất của những bà mẹ anh hùng, những chiến sĩ giải phóng kiên cường… Đặc biệt ông có những cảm nhận rất phong phú và sâu sắc về đất nước trong những năm chống Mĩ.

Xét trên phương diện bố cục: Chúng ta rất dễ dàng nhận thấy ở 2 bài thơ đất nước đều chia làm 2 phần nhưng sự liên kết 2 phần ở mỗi bài lại rất khác nhau. Nếu bài thơ Đất nước của Nguyễn Đình Thi được bắt đầu bằng những xúc cảm trước vẻ đẹp của mùa thu, mùa thu Hà Nội trong hồi tưởng và mùa thu Việt Bắc trong hiện tại. Để rồi sau đó mới chuyển sang quá khứ 2 thời điểm để diễn tả những suy tư cả tác giả đối với đất nước.

Thì hãy đọc Đất nước của Nguyễn Khoa Điềm. Vấn chữ riêng của  ông với bố cục chia thành 2 phần của bài thơ đất nước lại theo một cách hoàn toàn khác. Phần 1 dành cho việc khắc họa hình tượng đất nước trong mối liên hệ với thời gian. Để rồi toàn bộ phần 2 nhằm chứng minh cho tư tưởng với đất nước của người dân.

Cả Đất nước của Nguyễn Đình Thi hay Đất Nước của Nguyễn Khoa Điềm đều thể hiện tình yêu quê hương đất Việt sâu sắc và cảm động. Mỗi hình tượng đất nước trong hai bài thơ là sự cảm nhận về đất nước trong ý thức mới đầy tính nhân văn của thời đại Hồ Chí Minh. Một gương mặt đất nước mang màu sắc hiện đại trong thơ Nguyễn Đình Thi. Một hình tượng đất nước đậm đà phong vị dân gian trong thơ Nguyễn Khoa Điềm đã đem lại cho người đọc hôm nay những rung động thẩm mĩ và những cảm nhận đầy đủ, trọn vẹn về Tổ quốc và nhân dân, từ đó thể hiện sâu sắc hơn tình yêu và ý thức trách nhiệm đối với đất nước và nhân dân mình.

Văn học sẽ còn rất nhiều bài thơ khác viết về Đất nước nhưng đi cùng thời gian và năm tháng Đất nước của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm và Nguyễn Đình Thi sẽ còn mãi nằm trong danh sách nhưng bài thơ hay nhất, bất hủ nhất, đẹp nhất khi nói về hình tượng đất nước.

>> XEM THÊM: Cảm Nhận Mới Mẻ Về Đất Nước

>> XEM THÊM: Nghệ thuật biểu hiện của đoạn trích Đất Nước

Spread the love
Loading...
Bài viết cùng chuyên mục