Sun, 07 / 2018 6:30 am | thuylinh

Đề bài: Phân tích hình tượng người lái đò sông Đà

Từ đó chỉ ra những nét nghệ thuật đặc sắc khi tác giả xây dựng hình tượng nhân vật này.

Bài làm

Ở phần trên, Nguyễn Tuân đã chú ý miêu tả ngoại hình với những tố chất đặc biệt của ông lái đò: cánh tay dài lêu nghêu, chân khuỳnh khuỳnh, giọng nói ào ào như tiếng nước trước mặt ghềnh, nhỡn giới vòi vọi như lúc nào cũng mong một cái bến xa nào đó. Với cách tả này, tác giả đã gợi lên những đặc điểm mang nét đặc thù của người làm nghề sông nước.

Khi tả ông lái đò đã 70 tuổi tồi mà vẫn rất khỏe mạnh: “Cái đầu bạc quắc thước, đặt trên một thân hình cao to và gọn quánh như chất sừng chát mun cánh tay ông trông còn trẻ tráng quá”. Đặc biệt là chi tiết sau khi ông thôi nghề hàng chục năm rồi mà “trên ngực ông đò vẫn còn bầm tụ một củ khoai nâu… đấy là cái huân chương lao động siêu hạng mà ông Đà tặng cho ông lái”. Chỉ điểm qua vài nét thôi nhưng Nguyễn Tuân đã tạo ra trong tâm trí người đọc một ấn tượng không phai mờ về hình ảnh Người lái đò sông Đà. Về nội tâm nhân vật, Nguyễn Tuân đã đặc tả vẻ đẹp tài trí pha chút ung dung nghệ sĩ của người lái đò. Ở đoạn trên tác giả có giới thiệu: nghề lái đò sông Đà là nghề rất nguy hiểm. Nếu so sánh với nghề lái xe thì khi xe lao xuống dốc tuy có nguy hiểm nhưng người lái đò còn có phanh tay phanh chân số tiến số lùi. Còn như cái thuyền mà lao xuống thác thì chả có phanh nào cả, chỉ có lao mà không có lùi lại. Nếu không lao trúng luồng thì vấp đá ụp ngay. Từ cái hiện thực sự nguy hiểm ấy đòi hỏi người lái đò sông Đà phải tài trí: ông đò nắm rất chắc quy luật phục kích của lũ đá, ông nhớ tỉ mỉ như đóng đinh vào lòng tất cả những luồng nước, tất cả những con đá hiểm trở… sông Đà với ông lái đò ấy giống như một thiên anh hùng ca mà ông đã thuộc cả dấu chấm than, chấm câu và những đoạn xuống dòng. Ở một đoạn khác, tác giả lại viết: ông đò nắm chắc quy luật phục kích biết rõ từng cửa tử cửa sinh trên thạch trận sông Đà. Đoạn văn miêu tả ông chỉ huy con thuyền vượt thác đã khẳng định tài năng vẻ đẹp lãng mạn của ông.

 

Loading...

Phân tích hình tượng người lái đò sông Đà

Ông lái đò còn mang trong mình vẻ đẹp của tấm lòng dũng cảm. Nguyễn Tuân đã khắc họa rõ nét hình ảnh ông lái qua việc miêu tả ông vượt 3 trùng vây thạch trận. Ở trùng vây thứ nhất: Thần sông dàn ra 5 cửa đá thì có đến 4 cửa tử, 1 cửa sinh. Cửa sinh lại nằm sát bờ trái… những hòn đá thì như vừa thách thức vừa gài bẫy để chiếc thuyền tiến vào cửa tử, đánh đòn tỉa, đành đò âm, rồi có lúc nó túm lấy thuyền như túm lấy thắt lưng ông Đà. Trong bối cảnh như vây nhưng người lái đò vẫn hết sức bình tĩnh nắm chắc mái chèo nhìn nó phóng thẳng vào mình. Có lúc bị trúng đòn mặt méo bệch đi vì đau đớn, ông vẫn bình tĩnh chỉ huy đưa con thuyền vào đúng luồng sinh và vượt qua vòng vây thứ nhất. Ở trùng vây thứ hai, con sông thay đổi cách phục kích và chiến thuật nhưng ông đò đã nắm được chắc binh pháp của thần sông thần đá nhận ra cạm bẫy của bọn thủy quân nơi ải nước này và có những hành động phù hợp: “đứa thì ông né tránh và rảo bơi chèo, đứa thì ông đè sấn lên và chặt đôi ra để mở đường tiền… nắm chặt được cái bờm sóng đúng luồng sinh rồi, lái miệt một đượng chéo về phía cửa đá ấy”. Cuối cùng ông đò đã chiến thắng mặc dù cái thằng đá tướng đứng chiến ở cửa vào đã tiu nghỉu cái mặt xanh lè, thất vọng, đây là hình ảnh rất sinh động về con người tài ba dũng cảm đã tả xung hữu đột giữa thạch trận sông Đà.

Ở trùng vây thứ 3 “ít cửa hơn nhưng cả hai bên đều là luồng chết”. Cửa sinh nằm giữa lòng sông có bọn đá hậu vệ canh giữ nhưng ông đò không lúc nào bị bất ngờ trước những mưu mô hiểm ác của chúng dưới bàn tay điêu luyện. Con thuyền như một mũi tên tre xuyên qua hơi nước nhưng vừa xuyên lại vừa tự động lái lượn được.

Vẻ đẹp ung dung của người tài hoa nghệ sĩ cũng được khắc họa rõ nét. Nguyễn Tuân thường hay xây dựng nhân vật của mình dưới một góc độ nhìn tìm tòi khám phá để phát hiện chất tài hoa nghệ sĩ của họ (trong các tùy bút trước đây ông đã nói về những người nghệ sĩ làm phở, nghệ sĩ giã giò, nghệ sĩ chơi cây). Ở tác phẩm này Nguyễn Tuân đã miêu tả ông lái đò như một người nghệ sĩ chèo đò mà Nguyễn Tuân đã miêu tả ông lái gọi là “tay lái ra hoa”. Đặc biệt là ở đoạn miêu tả ông lái đò vượt qua trùng vây thứ ba tác giả có những câu văn miêu tả tốc độ của con thuyền hết sức đặc biệt: “Vút, vút, cửa ngoài, cửa trong, lại cửa trong cùng” bay như mũi tên nhưng vẫn không xô vào đá bởi đôi bàn tay điệu nghệ của người lái đò. Không nhìn thấy gì mà chỉ lái theo trí nhớ nhưng vẫn đưa con đò vượt thác an toàn. Ở đoạn cuối tác giả lại tô đậm những nét ung dung của người lái đò khi vượt được qua tập đoàn cửa tử ấy, hành động anh hùng đó với họ rất bình thường bởi ngày nào họ chẳng vượt qua. Ở đây ta lại bắt gặp vẻ ung dung tài tử của những con người nắm chắc quy luật của thiên nhiên và chinh phục chúng.

Nguyễn Tuân đã sử dụng hình thức nghệ thuật gợi hình để miêu tả người lái đò sông Đà. Nhà văn đã tô đậm vẻ hung bạo dữ dội của sông Đà để rồi lấy đó làm cái nền để tô đậm vẻ đẹp của hình tượng ông Lái.

Cách sử dụng từ ngữ khi miêu tả ông đò vượt thác tác giả đã sử dụng ngôn ngữ của rất nhiều ngành khoa học khác nhau. Nhưng chủ yếu là ngôn ngữ quân sự, võ thuật, ngôn ngữ địa chất, ngôn ngữ bóng đá kết hợp với hàng loạt động từ mạnh: rảo bơi chèo, lái miết một đường chéo, vút, vút… cách phối hợp này đã làm nổi bật lên hình tượng người lái đò sông Đà.

Sử dụng dũng cảm tài hoa: sử dụng nghệ thuật so sánh (khi tả ngoại hình, quánh lại như chất sừng chất mun, khi tả vết sẹo: bầm tím như củ khoai nâu, khi vượt thác: như cưỡi hổ khi nhấn mạnh tốc độ của con thuyền: như một mũi tên tre) cách so sánh rất gợi cảm ấy giúp người đọc tưởng tượng rất rõ về ông đò.

  >>>XEM THÊM :

Spread the love
Loading...
Bài viết cùng chuyên mục