Tue, 12 / 2017 10:39 am | admin

Đề Bài: Phân Tích Bài Thơ Việt Bắc Lớp 12 Của Tố Hữu

Bài Làm

Tố Hữu tên thật là Nguyễn Kim Thành, sinh năm 1920 tại Phù Lai, một ngôi làng gần cố đô Huế. Ông sinh ra khi nước nhà còn chịu cảnh bị xâm lược, vậy nên Tố Hữu đã đến với cách mạng rất sớm, từ năm 18 tuổi: “Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ – Mặt trời chân lý chói qua tim” (Từ ấy). Cũng trong thời gian đó, ông đã đến với thi ca, mà như ông viết: “Cùng với hoạt động cách mạng, tôi làm thơ cũng vì sự nghiệp cách mạng.” Bởi thế, cuộc đời thơ và cuộc đời cách mạng của Tố Hữu hào quyện cùng nhau, không thể tách rời. Đó cũng là điều làm nên nét riêng có của ông, khi toàn bộ thế giới nghệ thuật thơ Tố Hữu chính là sự xuyên suốt thống nhất mối quan hệ đó. Từng tập thơ trong từng giai đoạn đều đánh dấu những bước ngoặt trọng đại của cách mạng Việt Nam. Với giai đoạn kháng chiến chống Pháp (1945-1954), Tố Hữu đã có những sáng tác về tình cảm quân và dân vùng Việt Bắc như: Phá đường, Bà mẹ Việt Bắc, Bầm ơi, Lượm, Sáng tháng Năm, Hoan hô chiến sĩ Ðiện Biên,Ta đi tới… trong đó tiêu biểu là bài thơ Việt Bắc, thể hiện tâm tình của con người Việt Nam trong kháng chiến, nêu cao quyết tâm bảo vệ sự toàn vẹn của đất nước. Cuộc kháng chiến thật nhộn nhịp, hồ hởi nhưng vô cùng gian khổ, đau thương.

            Là một người con của xứ Huế, cố đô của nền phong kiến cuối cùng của Việt Nam, cả cha và mẹ Tố Hữu đều yêu thích văn, thơ, đặc biệt mẹ Tố Hữu thuộc nhiều ca dao và dân ca Huế. Vậy nên tâm hồn thơ ông đã được nuôi dưỡng bởi cội nguồn dân tộc, đặc biệt ông sử dụng nhuần nhuyễn, giàu cảm xúc với thể thơ lục bát. Trong bài thơ Việt Bắc, lối thơ được ông sử dụng chính là thể lục bát, điều này đã tạo nên cho bài thơ một sự gần gũi, mộc mạc, biểu trưng cho nhân dân các dân tộc vùng Việt Bắc. Mở đầu bài thơ, tác giả sử dụng câu hỏi tu từ:

Mình về mình có nhớ ta?

Mười lăm năm ấy thiết tha mặn nồng.

Loading...

Mình về mình có nhớ không?

Nhìn cây nhớ núi, nhìn sông nhớ nguồn.

Hai đại từ nhân xưng “mình” và “ta” cho ta thấy sự thiết tha, tình cảm mà ông dành cho những người “về”. Câu hỏi cũng chính là lời bộc bạch, lời tâm sự mà những người ở lại nhắn gửi những người về xuôi. “Mười lăm năm ấy thiết tha mặn nồng” . Mười lăm năm, đây là khoảng thời gian những người chiến sĩ cách mạng lấy Việt Bắc làm căn cứ để tiến hành cuộc kháng chiến chống Pháp. Mười lăm năm là một khoảng thời gian cụ thể, nhưng trong đó chất chứa biết bao ân tình mà người ở lại cũng như người ra đi luôn khắc sâu trong lòng. Những câu hỏi được đặt ra dường như để nhắc nhớ những người về xuôi, về những năm tháng gian khổ mà thắm đậm nghĩa tình giữa đại ngàn Việt Bắc: “Mình về mình có nhớ không? Nhìn cây nhớ núi, nhìn sông nhớ nguồn”.

Tiếng ai tha thiết bên cồn

Bâng khuâng trong dạ, bồn chồn bước đi

Áo chàm đưa buổi phân ly

Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay…

Tố Hữu đã gieo vào lòng người đọc một cảm giác bồi hồi trong giờ phút chia tay. Cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân ta đã giành chiến thắng vào năm 1954, những người chiến sĩ cách mạng trở về tiếp quản thủ đô. Trong giờ phút chia tay đó, thời gian dường như ngừng trôi, núi rừng như bịn rịn hơn, còn con người “Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay”. Cuộc chia tay có cả niềm vui và nước mắt, vui vì non sông vẹn toàn, cuộc chiến đấu đã giành thắng lợi, nhưng đó cũng là lúc những người lính phải rời xa Việt Bắc. Trong mười lăm năm đó, giữa những người cách mạng và đồng bào nơi đây đã trải qua biết bao kỉ niệm, ngọt bùi, đắng cay. Tất cả những ân tình của mười lăm năm đó, giờ đây gói gọn trong giờ phút chia tay. Những kỉ niệm dường như ùa về trong tâm trí của mọi người.

Mình đi, có nhớ những ngày

Mưa nguồn suối lũ, những mây cùng mù?

Mình về, có nhớ chiến khu

Miếng cơm chấm muối, mối thù nặng vai?

Mình về, rừng núi nhớ ai

Trám bùi để rụng, măng mai để già

Mình đi, có nhớ những nhà

Hắt hiu lau xám, đậm đà lòng son

Mình về, còn nhớ núi non

Nhớ khi kháng Nhật, thuở còn Việt Minh

Mình đi, mình có nhớ mình

Tân Trào, Hồng Thái, mái đình cây đa?

phan tich viet bac
Phân Tích Bài Thơ Việt Bắc Lớp 12 Của Tố Hữu

Một loạt hình ảnh được đưa ra, như minh chứng cho những năm tháng gắn bó bên nhau của những người cách mạng và đồng bào Việt Bắc, là thiên nhiên, là bữa cơm no đói cùng nhau, là những tình cảm gắn bó chặt chẽ. Và như để trả lời cho những tình cảm của người ở lại, Tố Hữu viết:

Ta với mình, mình với ta

Lòng ta sau trước mặn mà đinh ninh

Mình đi, mình lại nhớ mình

Nguồn bao nhiêu nước nghĩa tình bấy nhiêu

Nguồn bao nhiêu nước thì nghĩa tình giữa những người chiến sĩ và đồng bào Việt Bắc có bấy nhiêu. Đây là một sự so sánh vô cùng ý nghĩa, nước nguồn mát lành và dồi dào, vaf cũng là một hình ảnh ẩn dụ cho việc sẽ không bao giờ vơi cạn tình cảm của những người chiến sĩ và đồng bào dành cho nhau. Và tác giả cũng khẳng định: “Ta với mình, mình với ta/Lòng ta sau trước mặn mà đinh ninh”.

            Để rồi sau đó, mạch cảm xúc dường như được khai mở, tuôn trào như nước nguồn Việt Bắc. Những kỉ niệm, những hình ảnh của mười lăm năm ấy được tác giả vẽ lên như một bức tranh sống động, trong đó có cả tình yêu, cả những gian khó và hào hùng. Nhớ từng bản khói cùng sương/Sớm khuya bếp lửa người thương đi về/Nhớ từng rừng nứa bờ tre/Ngòi Thia sông Ðáy, suối Lê vơi đầy/Ta đi, ta nhớ những ngày /Mình đây ta đó, đắng cay ngọt bùi…

Ngọt bùi và đắng cay được tác giả đưa song hành trong câu thơ đã diễn tả đầy đủ tình cảm của ông dành cho Việt Bắc.

Thương nhau, chia củ sắn lùi

Bát cơm sẻ nửa, chăn sui đắp cùng

Nhớ người mẹ nắng cháy lưng

Ðịu con lên rẫy bẻ từng bắp ngô

Nhớ sao lớp học i tờ

Ðồng khuya đuốc sáng những giờ liên hoan

Nhớ sao ngày tháng cơ quan

Gian nan đời vẫn ca vang núi đèo.

Nhớ sao tiếng mõ rừng chiều

Chày đêm nện cối đều đều suối xa

Hình ảnh chia nhau củ sắn lùi, sẻ nửa bát cơm, chiếc chăn sui, loại chăn được làm từ vỏ cây cũng được chia nhau đắp cùng. Tất cả những điều đó như một sợi dây gắn kết những chiến sĩ lại với đồng bào, một sự đồng cam cộng khổ để hướng tới chiến thắng cuối cùng. Nhưng Việt Bắc không chỉ có những gian khó, nơi đây còn chứa đựng một vẻ đẹp đến từ con người và thiên nhiên hùng vĩ. Hình ảnh người mẹ địu con lên rẫy đã tô điểm cho màu xanh của núi rừng, một khung cảnh bình yên và dịu dàng đến lạ thường giữa những ngày chiến tranh khốc liệt. Đó cũng là hình ảnh một người chiến sĩ yêu đời, vẫn ca vang trên đại ngàn Việt Bắc, dẫu cho ngày tháng chiến đấu có gian nan.

Ta về, mình có nhớ ta

Ta về ta nhớ những hoa cùng người

Rừng xanh hoa chuối đỏ tươi

Ðèo cao nắng ánh dao gài thắt lưng.

Ngày xuân mơ nở trắng rừng

Nhớ người đan nón chuốt từng sợi giang

Ve kêu rừng phách đổ vàng

Nhớ cô em gái hái măng một mình

Rừng thu trăng rọi hoà bình

Nhớ ai tiếng hát ân tình thuỷ chung.

Cách xưng hô ta – mình đã được Tố Hữu sử dụng nhuần nhuyễn, hợp lý trong một sự hòa quyện khăng khít tuy hai mà một – mình và ta. Chữ nhớ trở thành một chiếc cầu nối giữa hai chữ mình càng làm tăng thêm sự da diết nhớ nhung trong tình cảm của người dân Việt Bắc và cán bộ kháng chiến. Một khung cảnh thiên nhiên Việt Bắc chan hòa giữa màu sắc của núi rừng hòa với vẻ đẹp của con người nơi đây đã tạo ra cho bài thơ một sắc màu riêng có, một sắc màu dịu dàng của vùng Việt Bắc, một bức tranh trữ tình mà ta chỉ gặp trong thơ của Tố Hữu.

Nhưng Việt Bắc không chỉ có những bức tranh thơ mộng, Việt Bắc còn là nơi ta đánh giặc, và không chỉ có con người mới biết cầm súng chiến đấu, chính thiên nhiên nơi đây cũng góp phần vào cuộc chiến đấu đó.

Nhớ khi giặc đến giặc lùng

Rừng cây núi đá ta cùng đánh Tây

Núi giăng thành luỹ sắt dày

Rừng che bộ đội rừng vây quân thù

Mênh mông bốn mặt sương mù

Ðất trời ta cả chiến khu một lòng.

Như vậy có thể thấy, đất và người Việt Bắc đã được hòa nhập làm một trong thơ Tố Hữu, thiên nhiên che chở và nuôi sống cho chiến sĩ, thiên nhiên cùng chiến sĩ chống giặc và con người sinh sống hài hòa cùng thiên nhiên nhiên.

            Hai khổ thơ cuối của đoạn trích, tác giả đã miêu tả rõ nét về cuộc chiến đấu của quân và dân Việt Bắc, tỏ rõ sự hào hùng, khuất, ý chí kiên cường của người chiến sĩ cách mạng.

(…) Những đường Việt Bắc của ta

Ðêm đêm rầm rập như là đất rung

Quân đi điệp điệp trùng trùng

Ánh sao đầu súng bạn cùng mũ nan

Dân công đỏ đuốc từng đoàn

Bước chân nát đá, muôn tàn lửa bay.

Nghìn đêm thăm thẳm sương dày

Ðèn pha bật sáng như ngày mai lên.

Tin vui chiến thắng trăm miềm

Hoà Bình, Tây Bắc, Ðiện Biên vui về

(…)

Trong cuộc kháng chiến chống Pháp gian khổ đó, chúng ta nhìn thấy những bước chân dũng mãnh, những niềm tin sắt đá vào một chiến thắng vĩ đại của dân tộc, là những niềm vui từ khắp nơi gửi tới Việt Bắc thân yêu. Bởi Việt Bắc là đầu não của cuộc kháng chiến, là nơi có Đảng và Bác Hồ làm việc. Bởi thế cho nên từ khắp các vùng miền xa xôi của Tổ quốc luôn hướng về Việt Bắc với niềm tin sắt son vào một chiến thắng, về một ngày mai tươi sáng.

Ở đâu u ám quân thù

Nhìn lên Việt Bắc: Cụ Hồ sáng soi

Ở đâu đau đớn giống nòi

Trông về Việt Bắc mà nuôi chí bền.

Mười lăm năm ấy ai quên

Quê hương cách mạng dựng nên Cộng hoà

Mình về mình lại nhớ ta

Mái đình Hồng Thái cây đa Tân Trào.

Tố Hữu lại một lần nữa khẳng định nỗi nhớ của người “về” đối với người “ở lại”. Những mái đình, cây đa, những ngòi Thia, sông Đáy và những năm tháng gian khổ nhưng ngọt bùi tình cảm quân dân – cá nước luôn là hành trang đẹp của những người chiến sĩ đã từng sống và chiến đấu ở nơi đây.

Xuyên suốt bài thơ cũng như đoạn trích là nỗi nhớ của người về với đại ngàn Việt Bắc, nơi có những con người dung dị mà đong đầy nghĩa tình, nơi có những kỉ niệm không phai trong những năm tháng chiến đấu gian khổ. Bài thơ như nỗi lòng của những người chiến sĩ cách mạng nói chung và của Tố Hữu nói riêng dành cho đất và người Việt Bắc.

Việt Bắc là một bài thơ kết tinh những tình cảm chân thành của đất và người Việt Bắc, của những người “về” và người “ở lại. Bức tranh thiên nhiên hòa quyện với con người nơi đây, tạo nên một gam màu tươi sáng cho tập thơ Việt Bắc. Và trong lòng mỗi người “về” luôn có một hình bóng Việt Bắc mang theo, đó là tình cảm của nhân dân các dân tộc Việt Bắc, là núi rừng, thiên nhiên nơi đây. Bài thơ dường như có được sức sống mãnh liệt trong lòng người đọc, cũng vì những tình cảm chân thành như thế.

>> XEM THÊM: phân tích 8 câu đầu bài việt bắc

>> XEM THÊM: Cảm Nhận Đoạn 3 Bài Thơ Việt Bắc

Spread the love
Loading...
Bài viết cùng chuyên mục