Wed, 06 / 2018 6:20 pm | thuylinh

Đề bài: Phân tích bài thơ Tương tư của Nguyễn Bính

Bài làm

Nguyễn Bính là nhà thơ được người đọc biết đến với lối viết dân giã, quen thuộc như ca dao dân ca của Việt Nam. Một trong những tác phẩm xuất sắc của ông được nhiều người nhắc tới đó là Tương tư.

Tương tư là một từ Hán Việt diễn tả nỗi nhớ từ hai phía của những con người đang yêu. Nhưng ở bài thơ này thì nỗi nhớ lại từ một phía. Cho nên bài thơ là sự giãi bày, là lời tự thú của nhân vật trữ tình nói về nỗi buồn, nhớ và sự thất vọng của mình trong tình yêu.

Mở đầu bài thơ là hình ảnh quen thuộc: thôn Đoài, thôn Đông (cách nói ước lệ). Hai địa danh này vừa gợi sự gần gũi, lại vừa tạo ra không gian xa cách. Câu thơ sau sử dụng thành ngữ một người “chín nhớ mười mong” một người. Hai từ “một người” đứng ở đầu câu thơ diễn tả một khoảng cách vời vợi mà giữa họ giăng mắc một mối tương tư.

Loading...

Trong hai câu thơ 3, 4 “Gió mưa là bệnh của giời – Tương tư là bệnh của tôi yêu nàng”, có người cho rằng Nguyễn Bính thể hiện cái ngông của mình khi so sánh bệnh của mình với bệnh của giời. Nhà giáo Chu Văn Sơn thì chỉ rõ “bệnh của giời thì là do giời sinh ra (nội sinh) cho nên trời có thể tự chữa cho mình… còn bệnh của tôi thì do nàng gây nên (ngoại nhập) nên chỉ có nàng mới chữa nổi”, (Lửa tâm càng dập càng nồng  – Nguyễn Du).

Phan-tich-bai-tho-Tuong-tu-cua-Nguyen-Binh

Những câu thơ ở đoạn sau lại thể hiện các sắc thái, các cung bậc của mối tương tư mà mở đầu là lời trách: “Hai thôn chung lại một đàng – Cớ sao bên ấy chẳng sang bên này” ở đây ta bắt gặp một cách diễn đạt rất tế nhị. Hai thôn nhưng thực ra chỉ có một làng. Vậy mà hai ta sao lại không chung một nhà. Nếu như ở trong hai câu đầu bài thơ, khoảng cách giữa hai thôn cảm thấy xa vời vợi thì đến đây khoảng cách như bị triệt tiêu. Vì vậy mà ta cảm thấy một niềm hy vọng. Sẽ có ngày mà bên ấy sẽ sang bên này. Sau lời trách là sự giãi bày kể lể. Trước hết là kể về thời gian chờ đợi. “Ngày qua ngày lại qua ngày” nếu hiểu nhịp thơ theo cách ngặt nhịp 3/3 câu thơ chia thành 2 vế sẽ tạo nên kết cấu trùng điệp. Chữ “lại” đứng ở đầu vế hai thể hiện sự thất vọng, ngán ngẩm của chàng trai. Tất cả sự đợi chờ trôi đi theo từng bước của thời gian, thể hiện sự khoắc khoải, tội nghiệp. Câu thơ sau lại là cách tính thời gian rất dân giã theo sự chuyển màu của lá cây “lá xanh nhuộm đã thành cây lá vàng” sự chờ đợi đã kéo dài từ đầu năm đến cuối năm, nhưng mặt khác câu thơ còn gợi lên tâm trạng mỏi mòn, héo hon trong thời gian đằng đẵng đợi chờ.

Bốn dòng thơ cuối lại tiếp tục trách móc nhưng ở cấp độ cao hơn. Những quy kết của chàng trai khiến cho người kia rất khó bác bỏ. Câu thơ có thể diễn ý như sau: giá như xa xôi cách trở, không có điều kiện đến với nhau đã đành, đằng này quá gần gũi, chỉ có một đầu đình thế mà em không đến. Tất cả chỉ do sự hờ hững của em chứ không vì một lí do khách quan nào. Hết trách móc rồi lại đến thở than, đay nghiến, hờn giận và cuối cùng lại lóe một niềm hi vọng qua một câu hỏi vô định “Bao giờ bến mới gặp đò – Hoa khuê các bướm giang hồ gặp nhau” tóm lại cả đoạn thơ là những cung bậc của nỗi tương tư mà đằng sau đó là trái tim đa tình, đa cảm, một khát khao hạnh phúc lứa đôi. Đoạn thơ kết có sự thay đổi trong cách xưng hô “tôi – nàng” thành “anh – em” cũng không thấy sự thở than giận hờn nữa mà nói đến sự cưới xin trầu ở bên em, cau ở bên anh, tất cả như đã đầy đủ, sẵn sàng mơ ước về tình yêu luôn gắn với hạnh phúc lứa đôi. Cần chú ý hình ảnh cau liên phòng lúc nào cũng có sẵn sàng cưới xin chỉ chờ sự đồng ý của em. Nhưng lại rất trớ trêu bởi tất cả vẫn chỉ là trạng thái chờ đợi, trầu vẫn bên em mà cau vẫn bên anh, em vẫn thôn Đông mà anh vẫn thôn Đoài. Câu thơ thể hiện sự bẽ bàng cho số phận của chàng trai.

Sự kì diệu trong nghệ thuật bài thơ là tác giả đã tạo ra được những cặp đôi. Trong bài thơ có nhiều hình ảnh sóng đôi xuyên suốt “thôn Đoài – thôn Đông”, “một người – một người”, “tôi – nàng”, ‘bến – đò”, “hoa khuê các – bướm giang hồ”, “trầu  – cau”… tất cả những sự sóng đôi ấy càng gợi lên ước mong của chàng trai về một hạnh phúc lứa đôi đơm hoa kết trái, mãnh liệt và nồng thắm.

>>>Xem thêm:

Loading...
Spread the love
Bài viết cùng chuyên mục