Sun, 03 / 2018 4:54 pm | thuylinh

Đề bài: Phân Tích Bài Thơ Chiều Tối Của Hồ Chí Minh | Tài Liệu Văn Mẫu

Bài Làm

Hồ Chí Minh trước khi trở thành một vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam đã từng biết bao lần vượt qua muôn vàn gian nan, thử thách và không ít những lần trải qua những ngày tháng phải ngồi trong tù. Trong hai năm bị bắt giam ở Trung Quốc, Người đã từng viết:

“Ngâm thơ ta vốn không ham

Nhưng ở trong ngục biết làm chi đây

Ngày dài ngâm ngợi cho khuây

Loading...

Vừa ngâm vừa đợi đến ngày tự do”

Bác đã làm thơ như một thú vui để giải sầu, để khuây khỏa nỗi lòng những tháng ngày xiềng xích. Cũng trong khoảng thời gian này, khi bị bắt giam và bị giải từ nhà lao này qua nhà lao khác, Bác đã viết lên bài thơ Mộ (Chiều tối).

Bài thơ Chiều tối được viết bằng thể thơ thất ngôn tứ tuyệt, chỉ với 4 câu thơ ngắn gọn, hàm súc nhưng lại vừa tả được nét đẹp của núi rừng trong buổi chiều tà lại ẩn chứa nỗi lòng của nhà thơ, một người tù đang nuôi những hoài bão lớn lao cho đất nước.

Mở đầu bài thơ, tác giả viết:

“Quyện điểu quy lâm tầm túc thụ

Cô vân mạn mạn độ thiên không.”

(Chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ,

Chòm mây trôi nhẹ giữa tầng không).

Buổi chiều xưa nay vẫn là lúc người đi làm quay trở về nhà, đàn chim trở về tổ của mình, gia đình sum họp, người người đoàn tụ. Và ở đây cũng vậy, đàn chim sau một ngày dài mỏi mệt cũng đang bay trở về tìm chốn ngủ của mình. Đến cả những con vật cũng cần phải trở về nhà để ngủ. Nếu vậy con người mà trong bối cảnh này vẫn còn phải di chuyển, phải đi lại thì thật vất vả bao nhiêu.

Đàn chim thì bay về tổ của mình, còn những đám mây thì sao. Những đám mây cũng nhẹ nhàng lững lờ trôi trên bầu trời. Những đám mây khiến cho hình ảnh sắc trời như càng thêm tối tăm hơn. Vậy là buổi chiều đang xuống thật rồi. Buổi chiều đang ngập tràn cả đất trời, cả không gian và trên con đường người tù bước đi.

Buổi chiều ấy được nhà thơ cảm nhận khi đang bị giải từ nhà lao này sang nhà lao khác. Thông thường khi con người ta đang buồn đau, đang gặp cảnh ngộ hết sức khó khăn thì người ta sẽ không có tâm trạng đâu để ngắm trời mây, non nước: “Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ”, ấy vậy mà ở đây, nhà thơ dù trong gian lao khổ cực vẫn nhìn đời, nhìn cảnh vật bằng con mắt của một người thưởng ngoạn. Ngay trong cách nhìn, cách cảm nhận của nhà thơ người đọc vẫn thấy được nét nên thơ, trữ tình của mây trời. Người vẫn điềm nhiên mà nhìn ngắm cái đẹp của cảnh vật, sự thay đổi của không gian. Có lẽ chỉ có những người có tư tưởng lớn thì mới có thể ngoài những nỗi lo về vận mệnh dân tộc, về số phận của bản thân mà vẫn nhận ra được những nét đẹp thuần khiết của sự vật và cảm nhận nó bằng cái nhìn thản nhiên như vậy.

phan tich bai tho chieu toi
Phân Tích Bài Thơ Chiều Tối Của Hồ Chí Minh | Tài Liệu Văn Mẫu

Sau khi đưa con mắt để ngắm nhìn cảnh vật, cái nhìn của nhà thơ đã chuyển sang con người ở vùng sơn cước ấy.

“Sơn thôn thiếu nữ ma bao túc,

Bao túc ma hoàn, lô dĩ hồng.”

(Cô em xóm núi xay ngô tối,

Xay hết, lò than đã rực hồng.)

Hình ảnh người thiếu nữ xay ngô buổi chạng vạng hiện lên đầy lặng lẽ, đầy bình dị, đơn sơ. Người thiếu nữ khi mà buổi tối đã ập xuống nhưng vẫn miệt mài cặm cụi xay ngô. Sự chăm chỉ của con người nơi núi rừng cũng khiến cho cái nhìn của người tù phải nán lại ngắm nhìn. Người con gái xay ngô cho đến lúc bếp lửa cũng đã hồng rực. Điệp từ “bao túc” như nói đến cái vòng quay của cô gái xay ngô miệt mài và đều đặn, vòng quay ấy giống như sự chảy trôi của không gian và thời gian, cũng đang dần thay đổi. Sự đối lập về màu sắc khi lò than rực hồng tức là bầu trời đã tối lắm rồi. Cái bóng tối càng làm nổi bật lên màu của bếp lửa, vậy mà bước chân người tù vẫn đang lặng lẽ từng bước.

Cô thiếu nữ cũng là người duy nhất xuất hiện trong khung cảnh của núi rừng. Nhưng những hành động của cô như làm sáng lên cả một vùng sơn cước khi mà bóng đêm đang bắt đầu ập xuống. Nếu như ở những câu thơ trước, sự chuyển động chỉ được thể hiện qua cảnh vật thì ở đây, nó chính thức được thể hiện qua hoạt động của con người. Điều này khiến người đọc cảm nhận nhà thơ như không còn cô đơn trước đất trời, trước sự lẻ loi của bối cảnh tù đày nữa.

Bài thơ là sự cảm nhận hết sức tinh tế của nhà thơ trong quá trình di chuyển với một bối cảnh chẳng hề tốt chút nào. Vậy nhưng từng cảnh vật trong bài lại hiện lên đầy nhẹ nhàng, êm ả, thanh bình và giữ được nét đẹp nên thơ, mơ mộng của nó. Qua đây, người đọc có thể thấy được cái tầm của Bác khi trong mối cảnh tù đày người vẫn có cái nhìn lạc quan về sự sống về cuộc đời và có một tình yêu với cảnh vật thiên nhiên. Tâm hồn ấy chính là yếu tố giúp Người vượt qua mọi khó khăn thử thách để đến một ngày Người trở về với cả dân tộc Việt Nam.

>> XEM THÊM: phân tích bài thơ Cảnh khuya

>> XEM THÊM: Soạn Bài Chiều Tối

Spread the love
Loading...
Bài viết cùng chuyên mục