Thu, 04 / 2018 4:27 pm | thuylinh

Đề bài: Phân Tích Bài Thơ Báo Tiệp Của Hồ Chí Minh | Tài Liệu Văn

Bài Làm

Trong kho tàng thi ca Việt Nam hiện đại, có một tác giả không thể không nhắc đến đó là Hồ Chí Minh. Các tác phẩm của Người thường dung dị, mộc mạc vừa lãng mạn bay bổng lại có tính hiện thực. Người làm thơ thường mang tính chất “ngày dài ngâm ngợi cho khuây” ấy thế nhưng trong đó lại chất chứa biết bao nỗi niềm của thi nhân. Bài thơ Báo tiệp (Tin thắng trận) là một trong những bài thơ Bác ngâm ngợi trong những phút giây hiếm hoi thư giãn khi lo việc nước non.

“Nguyệt thôi song vấn: – Thi thành vị?

– Quân vụ nhưng mang vị tố thi.

Sơn lâu chung hưởng kinh thu mộng,

Loading...

Chính thị Liên khu báo tiệp thì”.

Dịch thơ:

“Trăng vào cửa sổ đòi thơ

Việc quân đang bận, xin chờ hôm sau.

Chuông lầu chợt tỉnh giấc thu,

Ấy tin thắng trận Liên khu báo về”.

(Huy Cận dịch)

Bản dịch của tác giả Huy Cận có thể nói là bản dịch sát nghĩa và hấp dẫn nhất so với nguyên tác của Hồ Chí Minh, qua bản dịch người đọc có thể hiểu được không chỉ nội dung mà còn ở cả ý và tứ của thơ. Mở đầu bài thơ, tác giả viết “Nguyệt thôi song vấn: – Thi thành vị? – Trăng vào cửa sổ đòi thơ”. Mở đầu một tác phẩm thơ, thông thường bao giờ cũng vậy, Hồ Chí Minh sẽ đi vào tả khung cảnh thiên nhiên đất trời xung quanh. Lúc thì là “quyện điểu quy lâm tầm túc thụ” (chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ), có lúc lại là “tiếng suối trong như tiếng hát xa – trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa” bao giờ cũng là thiên nhiên đất trời. Nhưng ánh trăng luôn là điều được nhà thơ ưu ái hơn cả. Bóng trăng thường gắn với sự nghiệp sáng tác của nhà thơ, dường như mỗi lần trăng lên, trăng sáng tác giả lại thưởng thức vẻ đẹp của nó bằng con mắt say mê của một người nghệ sỹ. Cũng chính bởi vậy mà bóng trăng quá quen thuộc với người thi nhân ấy, trăng giống như mọi lần ghé vào cửa hỏi nhà thơ “thơ đâu”.

Trăng giống như một người bạn thơ của tác giả, như một người ban tâm giao ghé lại để cùng nhau đàm đạo như mọi lần, thế nhưng lần này thì người thi nhân ấy lại “Quân vụ nhưng mang vị tố thi”. Bóng trăng đã ghé qua cửa sổ thúc giục nhà thơ về thời điểm đàm đạo, thế nhưng đến bóng trăng và những đam mê nghệ thuật ấy đều đã phải nhường chỗ cho việc quân. Bởi vì còn bận việc nước việc non nên tác giả đã khất việc làm thơ đến hôm sau. Đến đây, ta thấy hiện lên qua câu thơ hình ảnh người chiến sỹ cách mạng đêm hôm vẫn chong đèn ngồi thao thức nghĩ về những cuộc chiến, về vận mệnh của dân tộc. Dường như người chiến sỹ ấy đang lo lắng lắm, mong ngóng lắm một điều gì đó, chính điều đó đã làm cho nhà thơ khước từ sự có mặt của cái nghệ thuật là bóng trăng kia.

phan tich bai tho bao tiep
Phân Tích Bài Thơ Báo Tiệp Của Hồ Chí Minh | Tài Liệu Văn

Hình ảnh người chiến sỹ hiện lên trong buổi đêm đầy bồn chồn bỗng được đánh động bằng những âm thanh “Sơn lâu chung hưởng kinh thu mộng” (chuông lầu chợt tỉnh giấc thu). Thời khắc tiếng chuông điểm làm cho nhà thơ như giật mình tỉnh khỏi giấc mộng nghệ thuật mà quay trở về với hiện thực. Sự chờ đợi, sự lo lắng hẳn đã lên đến kịch điểm thì khi tiếng chuông được đánh lên mới khiến nhà thơ giật mình đến vậy. Đây cũng là câu thơ duy nhất trong tác phẩm mà âm thanh trở lên rõ ràng, sinh động đến thế. Tiếng chuông ngân vang đó hẳn như báo hiệu một điều rất hệ trọng sắp xảy ra với người chiến sỹ và quả thật, vấn đề hệ trọng ấy chính là “Chính thị Liên khu báo tiệp thì – Ấy tin thắng trận Liên khu báo về”. Chiến thắng nơi chiến trường báo về cũng là lúc chấm dứt mọi nỗi băn khoăn trăn trở của nhà thơ, chấm dứt sự tư lự, thao thức cùng bóng trăng một mình trong đêm khuya. Việc kết thúc bài thơ bằng tin báo tiệp như một sự thở dài nhẹ nhõm lại như một sự mừng rỡ đến tột điểm, vì mừng rỡ quá mà mọi cảm xúc, mọi ngôn từ cũng chỉ cần kết thúc tại đây. Câu thơ cuối cùng là một cái kết viên mãn cho những lo lắng cùng hồi hộp của nhà thơ, cũng là cái kết thúc có hậu với một tác phẩm thất ngôn tứ tuyệt. Mặc dù không hề đề cập trực tiếp đến những tình cảm của nhà thơ nhưng rõ ràng qua cách hành văn 3 câu thơ tả cảnh, tả người đến câu thơ cuối lại là một câu trần thuật lột tả sự thay đổi trong suy nghĩ của nhà thơ, tất cả đều đã dừng lại và nhường chỗ cho tin chiến thắng.

Hồ Chí Minh là vậy, dù trong khó khăn gian khổ, trong lúc lo lắng trăn trở cho việc nước, Người vẫn luôn luôn trân trọng cái đẹp, luôn nhìn thiên nhiên bằng những vẻ nghệ thuật và hữu tình của nó. Ấy thế nhưng, trong khi cảm thụ cái đẹp và nghệ thuật, luôn luôn ẩn sâu trong đó là tâm tư, tình cảm của một người chiến sỹ cách mạng, là một trái tim nhân hậu, bao la chứa đựng tình yêu đối với nhân dân, với dân tộc mình. Tác phẩm Báo tiệp quả thật là một tiếng chuông thắng lợi, một tài sản đáng quý cho thơ ca Việt Nam trong cuộc kháng chiến gian khổ trường kỳ của cả dân tộc.

>> XEM THÊM: Giá Trị Nhân Văn Trong Tuyên Ngôn Độc Lập

Spread the love
Loading...
Bài viết cùng chuyên mục