Sat, 03 / 2018 5:43 pm | thuylinh

Đề bài: Phân tích 50 câu thơ đầu bài thơ Đất nước của Nguyễn Khoa Điềm

Bài Làm

Trong chủ đề về đất nước của văn học Việt Nam hiện đại có rất nhiều tác phẩm nổi lên và được văn đàn đón nhận như Đất nước đứng lên của nhà văn Nguyên Ngọc, Hòn đất của Anh Đức, Nhớ con sông quê hương của Tế Hanh, Tiếng hát con tàu của Chế Lan Viên… trong số đó không thể không kể đến bài thơ Đất nước trích trong tập trường ca Mặt đường khát vọng của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm, một tác phẩm vô cùng chất chứa, lắng đọng.

>> XEM THÊM: So sánh hai bài đất nước

>> XEM THÊM: Nghệ thuật biểu hiện của đoạn trích Đất Nước

Mở đầu bài thơ tác giả viết:

Loading...

“Khi ta lớn lên Đất Nước đã có rồi

Đất Nước có trong những cái “ngày xửa ngày xưa” mẹ thường hay kể.

Đất nước bắt đầu với miếng trầu bây giờ bà ăn

Đất Nước lớn lên khi dân mình biết trồng tre mà đánh giặc

Tóc mẹ thì bới sau đầu

Cha mẹ thương nhau bằng gừng cay muối mặn

Cái kèo, cái cột thành tên

Hạt gạo phải một nắng hai sương xay, giã, giần, sàng

Đất Nước có từ ngày đó..”

Ở đoạn thơ đầu là sự cảm nhận về đất nước: đất nước bắt đầu từ những cái gần gũi quen thuộc, đất nước ở quanh ta, trong mỗi con người.

Mở đầu bài thơ như một sự nhắc nhở. Khi ta sinh ra và lớn lên thì đã thừa hưởng một thành tựu vĩ đại mà cha ông ta bằng mồ hôi xương máu đã gây dựng lên. Tiếp đó là hàng loạt những hình ảnh để tạo những cảm giác đất nước bình dị thân thương, gần gũi trong ta.

Đất nước được bắt đầu từ ca dao cổ tích. Từ trong thế giới huyền thoại trong lời kể của mẹ, của bà, ta cảm thấy cội nguồn đất nước thiêng liêng, kì diệu, đất nước lại hiện lên qua thuần phong mĩ tục: Từ những miếng trầu bà ăn, tóc mẹ thì bới sau đầu… những chi tiết này gợi ta nghĩ về bản sắc của người dân Việt với phong tục tập quán từ ngàn xưa. Miếng trầu gợi ta nhớ đến sự tích trầu cau, miếng trầu giúp cho nhà vua tìm ra Tấm Cám, miếng trầu xuất hiện trong ca dao, dân ca Việt Nam.

Đất nước còn gắn liền với những truyền thống tình nghĩa thủy chung. Những hình ảnh: Cha mẹ thương nhau bằng gừng cay muối mặn nhắc ta nhớ lại những câu ca dao quen thuộc nói về phẩm chất người Việt: Tay nâng chén muối đĩa gừng – Gừng cay muối mặn xin đừng quên nhau.

Cũng ở đoạn này ta bắt gặp đất nước hiện ra với nét đẹp truyền thống của người Việt giản dị, hiền lành, chịu thương chịu khó cùng nỗi vất vả gian truân trong quá trình làm ra hạt gạo. “Hạt gạo phải một nắng hai sương xay giã giần, sàng” gợi sự nhọc nhằn của người nông dân đất Việt nhưng cũng gợi lên phẩm chất cần cù bền bỉ trong lao động.

Đất nước còn hiện lên với truyền thống chống ngoại xâm, “người dân nghèo trồng tre mà đánh giặc”. Câu thơ thể hiện niềm tự hào của con người Việt Nam đồng thời cũng gợi ta nhớ đến truyền thuyết Thánh Gióng, cây tre có mặt trong nhiều cuộc kháng chiến, gậy tre chông tre như một lời kết luận cho đoạn thơ.

Tóm lại đoạn thơ như một sự triết lí, lập luận, giải thích về đất nước. Nguyễn Khoa Điềm đã có cái nhìn và sự khám phá mới mẻ về nguồn cội đất nước để tạo ra một hiệu quả nghệ thuật. Đất nước không phải cái gì đó siêu hình mà nó gần gũi thân thuộc với chúng ta.

phan tich 50 cau tho dau bai tho dat nuoc
Phân Tích 50 Câu Thơ Đầu Bài Thơ Đất Nước Của Nguyễn Khoa Điềm

Đất nước có ở trong tất cả: trong huyền thoại cổ tích, trong phong tục tập quán, trong lao động cần cù… để rồi ở đoạn sau tác giả kết luận trong anh và em hôm nay đều có một phần đất nước.

“Đất là nơi anh đến trường

Nước là nơi em tắm

Phải biết gắn bó và san sẻ

Phải biết hóa thân cho dáng hình xứ sở

Làm nên Đất Nước muôn đời”

Đất nước ngoài việc gắn liền với những hình ảnh ca dao dân ca, những câu chuyện cổ tích, truyền thuyết thì còn gắn với những hình ảnh thân thuộc của cuộc sống hiện đại: nơi anh đến trường, nơi em tắm, ta hò hẹn… Ít ai biết rằng Việt Nam cũng là đất nước duy nhất trên thế giới có ngày giỗ Tổ, cả dân tộc cùng thờ một ông tổ. Nhà thơ Chế Lan Viên có câu “Khi ta ở chỉ là nơi đất ở – Khi ta đi đất đã hóa tâm hồn” đất nước vô hình đã trở thành một tâm hồn ăn sâu vào máu thịt của người dân Việt Nam. Cho đến ngày nay, nhiều bà con Việt kiều xa quê hương lòng cũng luôn mong ngóng nhớ về quê cha đất mẹ, nơi chôn rau cắt rốn của mỗi con người.

“Những người vợ nhớ chồng còn góp cho Đất Nước những núi Vọng Phu

Cặp vợ chồng yêu nhau góp nên hòn Trống Mái

Ôi Đất Nước sau bốn nghìn năm đi đâu ta cũng thấy

Những cuộc đời đã hóa núi sông ta…”

Cả đoạn thơ là sự cảm nhận của tác giả về Đất Nước từ bình diện địa lý, lãnh thổ. Ở đây một lần nữa ta lại thấy cái nhìn có chiều sâu và những phát hiện mới mẻ,  bình diện về các mặt của đất nước.

Cả đoạn thơ tác giả liệt kê ra những danh thắng để thấy được những cảnh đẹp của non sông đất nước. Cách liệt kê, chọn những địa danh từ Bắc đến Nam: núi Bút, non Nghiên, Hạ Long, Ông Đốc, Ông Trang… minh chứng cho thấy đất nước mình đâu cũng đẹp như tranh.

Mỗi danh thắng là một sự biểu tượng cho truyền thống đẹp của người Việt, truyền thống thủy chung tình nghĩa vợ chồng, truyền thống đánh giặc cứu nước và sức mạnh quật khởi người Việt khi có ngoại xâm, truyền thống nghèo mà hiếu học, truyền thống trung thành với Tổ quốc với giang sơn đất nước.

Cách diễn đạt, điệp từ “góp cho” cứ trở đi trở lại trong đoạn thơ để gây một cảm giác tất cả những danh thắng ấy đều do những người dân bỏ công sức mà làm nên. Mặt khác điệp từ này còn có hiệu quả nghệ thuật mỗi người dân Việt Nam đều tự nguyện góp sức góp của cải để xây dựng nên giang sơn gấm vóc này, học đã hóa thân và ghi tên tuổi của mình vào mỗi ngọn núi dòng sông.

Trong 4 câu thơ kết, nó giống như một lời kết luận: “Và ở đâu trên khắp ruộng đồng gò bãi… Những cuộc đời đã hóa núi sông ta” để tác giả chốt lại một điều: Đất nước này do bao thế hệ người dân đã gây dựng nên vậy thì đất nước phải là của nhân dân.

Về nghệ thuật của đoạn: tác giả đã kết hợp nhuần nhuyễn giữa chính luận và trữ tình giữa suy luận và cảm xúc đồng thời tác giả đã sáng tạo thể thơ tự do cùng với những biện pháp liệt kê rất trùng điệp.

Sử dụng rất linh hoạt chất liệu văn học dân gian, sáng tạo những hình ảnh và triển khai ý thơ từ cụ thể đến khái quát. Ngôn ngữ rất bình dị nhưng cũng rất mới mẻ gợi sự liên tưởng sâu sắc.

Tóm lại, 55 câu thơ đầu bài thơ với những cảm hứng mang đậm tính sử thi, được thể hiện trong niềm tự hào sâu xa về đất nước, về truyền thống dân tộc, về sự gắn bó với cá nhân với cộng đồng. Tình yêu với đất nước đã được thể hiện trong tiềm tàng vô thức của mỗi con người để dù đi bất cứ đâu thì những cuộc đời đều đã hóa núi sông. Đó cũng là lí do mà biết bao máu xương và nước mắt của những người anh hùng đã đổ xuống hóa thân cho dáng hình xứ sở làm nên dân tộc vẹn tròn ngày hôm nay.

>> XEM THÊM: Cảm Nhận Mới Mẻ Về Đất Nước

>> XEM THÊM: Phân tích 40 câu thơ cuối bài thơ Đất nước

>> XEM THÊM: phân tích tư tưởng đất nước của nhân dân

Spread the love
Loading...
Bài viết cùng chuyên mục